آیینه‌های تو در تو

- یکی گفت:  “اگر حتا یک درصد احتمال می‌دادم که طرف آدم میشه می‌بخشیدمش” می‌خواستم بگم مشکل قبول نداشتن اصل عدم قطعیته. چطور بعضیها با این اطمینان صحبت می‌کنند و حتی درصد هم تعیین می‌کنند! اصلن همه چیز تو این دنیا 50 – 50 است. مثلن احتمال این‌که من تا یک ساعت دیگه زنده بمونم (تو این دنیا البته) 50 درصده ؛ کسی می‌تونه بگه بیشتره یا کمتر؟ اصلن همین نوشته رو من دارم Draft مینویسم. می‌خوام تا یکی دو ساعت دیگه نفرستم؛ پس احتمال این که اصلن منتشر بشه 50 درصده. جدی میگم.
- یاد یه موضوعی تو فیزیک افتادم. یه آزمایش ساده: اگه دو تا آینه رو به طور موازی قرار بدیم و یک جسم رو بینشون؛ بی‌نهایت تصویر تشکیل می‌شه. یادمه اون موقع که خوندم خودم امتحان کردم. برام خیلی جالب بود و کمی هولناک. حالا دلیل فیزیکیش مهم نبود؛ این‌که توی یه فرمولی، مخرج صفر میشه.
- نمی‌دونم چرا بین اون 50 درصدها و این بی‌نهایت یه رابطه‌ای می‌بینم.
- آخر من نفهمیدم آیینه است یا آینه؟

محاسبات ابری و کلی‌گرایی

اهمیت محاسبات ابری یا Cloud Computing بر متخصصین کامپیوتر پوشیده نیست و من این موضوع را مهمترین اتفاق قرن بیست و یکم در حوزه‌ی فناوری اطلاعات می‌دانم که دنیای کامپیوتر را متحول خواهد کرد. اگر بخواهم این مفهوم را به طور خلاصه بیان کنم، باید بگویم محاسبات ابری دنیایی را ترسیم می‌کند که بسیاری از عملیات کامپیوتری نظیر ذخیره و بازیابی اطلاعات، محاسبات ریاضی، پردازش تصویر و … در سرویس‌دهنده‌هایی که بر روی اینترنت قرار دارند انجام می‌شود و نه روی کامپیوترهای شخصی ما.
اما هدفم از پرداختن به محاسبات ابری در اینجا، شرح یک موضوع فنی نبود. آنچه برایم خیلی جالب توجه آمد ارتباط آن با مفهوم کلی‌گرایی در دنیای فلسفه بود. این ارتباط از آنجا به ذهنم رسید که محاسبات ابری مرا به یاد سیستم‌های ترمینال-‌سرور قدیمی انداخت. در سیستم‌های ترمینال-سرور در واقع تنها یک سرور وجود داشت و افراد بسیاری از طریق کنسول‌های مختلف به آن وصل می‌شدند و عملیات مورد نظر خود را انجام میدادند. بعدها با گسترش کامپیوترهای شخصی (و از نظر فلسفی با رواج جزئی‌نگری) این نوع سیستم‌ها کمتر مورد استفاده قرار گرفتند. اما اکنون اگر کلی‌تر نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که علی‌رغم وجود جزئیات تکنیکی فراوان و سیستم‌های بسیار پیچیده در دنیای ارتباطات، به نوعی بازگشت به سیستم‌های سنتی صورت گرفته است و به زودی کامپیوترهای شخصی ما به نوعی نقش کنسول‌های آن دوره را بازی خواهند کرد و اینترنت (این پدیده‌ی شگفت‌انگیز) نقش فاصله‌های فیزیکی میان کنسول و سرور را کم‌رنگ می‌کند. و این بدان معناست که دنیای آینده را ابرگونه‌ها‌یی تشکیل خواهند داد که از دیدگاه کلی‌گرایانه حرکت دنیای IT را به سمت سیستم‌های متمرکز (در مقابل سیستم‌های مجزا) و شاید در نهایت یک ابر فراگیر کلی سوق خواهند داد.
و آیا شباهتی هست بین این ماجرا و نظریه‌ی انبساط و انقباض جهان؟
“در آن روز که آسمان را چون طومارى در هم مى‏پیچیم، (سپس) همان گونه که آفرینش را آغاز کردیم، آن را بازمى‏گردانیم” – سوره‌ی انبیاء، آیه‌ی 104

معنای دوگانه‌ی شب

به این فکر می‌کردم که شب چه معنای دوگانه‌ای دارد. از یک‌سو ما را می‌برد به خیال و آرامش می‌بخشد. خوب که نگاه کنی قشنگ است؛ ستاره دارد و مهتاب. از آن‌سو گاه سمبل تاریکی و جهل و ظلمت است؛ سمبل ندیدن و نفهمیدن و از این وجه که نگاه کنی چه هولناک است. آن‌قدر هولناک هست که کودکی بهراسد از تنها بودن در تاریکی؛ از ماندن در شب! به راستی کدام وجه قضیه را باور کنیم؟ سالها پیش، ایرج کریمی در نوشته‌ای جمله‌ای به کار برد که هر از چندی من هم از آن یاد می‌کنم: حقیقت چیست؟ واقعیت کدامست؟ و بعد که بیشتر فکر کنیم این معنای دوگانه‌ را در پدیده‌های بسیاری می‌بینیم. و دوباره سرکی می‌کشم به کوانتوم و دوگانه‌ی موج و ذره و سری اگر بزنیم به فلسفه‌ی نسبیت پای بیننده هم باز می‌شود؛ یعنی این وسط نوع نگاه ناظر و بیننده تعیین‌کننده‌ی واقعیت است.

به یاد استاد فقید: منوچهر احترامی

گاهی بد نیست یاد بچگی کنیم. الان شاید کمی سخت باشه از این شعر لذت ببریم. اما نه؛ بیشتر که فکر کنیم می‌فهمیم بدون واژه‌های قلمبه، سلمبه هم میشه حرف خوب زد. به پیشنهاد عبید شاکی، شعر معروف منوچهر احترامی را در وبلاگ می‌گذارم تا اگر کسی گذارش افتاد نفسی تازه کند:
توی ده شلمرود
حسنی تک و تنها بود

حسنی نگو بلا بگو
تنبل تنبلا بگو
موی بلند روی سیاه
ناخن دراز واه واه واه
نه فلفلی نه قلقلی
نه مرغ زرد کاکلی
هیچکس باهاش رفیق نبود
تنها روی سه پایه نشسته بود تو سایه
باباش میگفت: حسنی میای بریم حموم؟
نه نمیام نه نمیام
سرتو می خوای اصلاح کنی؟
نه نمی خوام نه نمی خوام

کره الاغ کدخدا
یورتمه می رفت تو کوچه ها
الاغه چرا یورتمه میری؟
دارم میرم بار ببرم
دیرم شده عجله دارم
الاغ خوب و نازنین
سر در هوا سم بر زمین
یالت بلند و پرمو
دمت مثال جارو
یک کمی به من سواری میدی؟
-نه که نمیدم
چرا نمیدی؟
واسه اینکه من تمیزم
پیش همه عزیزم اما تو چی؟
موی بلند روی سیاه
ناخن دراز واه واه واه!

غاز پرید تو استخر
تو اردکی یا غازی؟
من غاز خوش زبان
میای بریم به بازی؟
نه جانم
چرا نمیای؟
واسه اینکه من
صبح تا غروب
میون آب کنار جو
مشغول کار شستشو
اما تو چی؟
موی بلند روی سیاه
ناخن دراز واه واه واه

در وا شد و یه جوجه
دوید و اومد تو کوچه
جیک جیک کنان
گردش زنان
اومدو اومد پیش حسنی
جوجه کوچولو
کوچول موچولو
میای با من بازی کنی؟
مادرش اومد قدقدقدا
برو خونتون تو رو به خدا
جوجه ریزه میزه
ببین چقد تمیزه؟
اما تو چی؟
موی بلند روی سیاه
ناخن دراز واه واه واه

حسنی با چشم گریون
پا شد و اومد تو میدون:
آی فلفلی آی قلقلی
میاین با من بازی کنین؟
نه که نمیایم
چرا نمیاین؟
فلفلی گفت:
من و داداشم
و بابام و عموم
هفته‌ای دو بار میریم حموم
اما تو چی؟
قلقلی گفت:نگاش کنین
موی بلند روی سیاه
ناخن دراز واه واه واه

حسنی دوید پیش باباش
حسنی میای بریم حموم؟
میام میام
سرتو میخوای اصلاح کنی؟
میخوام میخوام
حسنی نگو یه دسته گل
تر و تمیز و تپل مپل

الاغ و خروس و جوجه غاز و ببعی
با فلفلی با قلقلی با مرغ زرد کاکلی
حلقه زدن دور حسن
الاغه میگفت:
اگه کاری نداری بریم الاغ سواری
خروسه می گفت:
قوقولی قوقو قوقولی قوقو
هر چی میخوای فوری بگو
مرغه می‌گفت:
حسنی برو تو کوچه
بازی بکن با جوجه
غاز می‌گفت:
حسنی بیا با همدیگه بریم شنا
توی ده شلمرود
حسنی دیگه تنها نبود

از فرهنگ و هنر چه خبر؟

این روزها اتفاقاتی در عرصه‌ی فرهنگ و هنر می‌افتد که آدم می‌ماند خوشحال باشد یا ناراحت؟ از طرفی جشنواره‌ی فیلم فجر را داشتیم که خیلی بزرگان پس از سالها در آن حضور داشتند و حالا هم که جایزه گرفتند و مورد تشویق واقع شدند؛ مبارکشان باشد. از طرفی با محدودیت‌های عجیب و غریب مواجهیم. به راستی، وقتی سایت هفتان به عنوان یک پایگاه اطلاع‌رسانی مستقل فیلتر می‌شود و گرداننده‌ی سایت را (که چندان هم نازک‌نارنجی نبود) دل‌زده می‌کنند باید خوشحال باشیم؟ آیا نباید آن جایزه‌گرفتن‌ها و تشویق‌ها به دلمان نچسبد؟ به قول امید نیک‌فرجام آخه چقدر خفت و خواری؟ چقدر تحقیر؟

لذت دقیقه‌ی نود

هرچند من خودم خیلی آدم دقیقه‌ی نود نیستم اما لذتی که پریشب از گل دقیقه‌ی نود لیورپول به چلسی بردم قابل پنهان کردن نیست. بازی زیبای لیورپول و برنامه‌ریزی عالی بنیتس تا دقیقه‌ی نود ما را زجر داد اما هیجانی که گل فرناندو تورس در دقیقه‌ی نود داشت به زجرکشیدنش می‌ارزید. هیچی فوتبال انگلیس نمی‌شه. پر از احساس و شور و هیجان. تشویق شورآفرین تماشاگران آنفیلد فکر نمی‌کنم هیچ‌جای دنیا دیده بشه.

یک رؤیا

دیشب که قبل از خواب آهنگ جادویی shimmering light کیتارو رو گوش می‌دادم و غرق یه دنیای دیگه بودم یه رؤیا دیدم. این‌بار یه جزیره بود انگار که یه درخت اون وسطش بود و یه مردی زیرش لم داده بود. درخت از اونا بود که بچه‌ها تو نقاشی‌هاشون می‌کشند؛ یک تنه‌ی قوی داشت با برگهای به هم پیوسته و متراکم؛ انگار برگ نیست یه چیز دیگه‌س؛ از دور که می‌دیدی شبیه یه قارچ بزرگ بود. یه چیزی مثل این:

مرد هم زیر درخت لم داده بود و پشت سر هم سیگار می‌کشید و بالا رو نگاه می‌کرد. خیلی هم ژولیده بود با ریش نتراشیده. هر دوشون خوشحال بودند؛ مرده چون درخت رو پیدا کرده بود و زیر اون به یه آرامش ابدی رسیده بود و درخته چون از یه تنهایی ازلی دراومده بود. نمی‌دونم من درخته بودم یا مرده. می‌گم یکی از اون دو تا بودم چون حس سوم شخص نسبت به این رؤیا نداشتم و ندارم. هیچ هم بعید نیست که من درخته بوده باشم چون من که سیگار نمی‌کشم.