اهمیت محاسبات ابری یا Cloud Computing بر متخصصین کامپیوتر پوشیده نیست و من این موضوع را مهمترین اتفاق قرن بیست و یکم در حوزهی فناوری اطلاعات میدانم که دنیای کامپیوتر را متحول خواهد کرد. اگر بخواهم این مفهوم را به طور خلاصه بیان کنم، باید بگویم محاسبات ابری دنیایی را ترسیم میکند که بسیاری از عملیات کامپیوتری نظیر ذخیره و بازیابی اطلاعات، محاسبات ریاضی، پردازش تصویر و … در سرویسدهندههایی که بر روی اینترنت قرار دارند انجام میشود و نه روی کامپیوترهای شخصی ما.
اما هدفم از پرداختن به محاسبات ابری در اینجا، شرح یک موضوع فنی نبود. آنچه برایم خیلی جالب توجه آمد ارتباط آن با مفهوم کلیگرایی در دنیای فلسفه بود. این ارتباط از آنجا به ذهنم رسید که محاسبات ابری مرا به یاد سیستمهای ترمینال-سرور قدیمی انداخت. در سیستمهای ترمینال-سرور در واقع تنها یک سرور وجود داشت و افراد بسیاری از طریق کنسولهای مختلف به آن وصل میشدند و عملیات مورد نظر خود را انجام میدادند. بعدها با گسترش کامپیوترهای شخصی (و از نظر فلسفی با رواج جزئینگری) این نوع سیستمها کمتر مورد استفاده قرار گرفتند. اما اکنون اگر کلیتر نگاه کنیم، متوجه میشویم که علیرغم وجود جزئیات تکنیکی فراوان و سیستمهای بسیار پیچیده در دنیای ارتباطات، به نوعی بازگشت به سیستمهای سنتی صورت گرفته است و به زودی کامپیوترهای شخصی ما به نوعی نقش کنسولهای آن دوره را بازی خواهند کرد و اینترنت (این پدیدهی شگفتانگیز) نقش فاصلههای فیزیکی میان کنسول و سرور را کمرنگ میکند. و این بدان معناست که دنیای آینده را ابرگونههایی تشکیل خواهند داد که از دیدگاه کلیگرایانه حرکت دنیای IT را به سمت سیستمهای متمرکز (در مقابل سیستمهای مجزا) و شاید در نهایت یک ابر فراگیر کلی سوق خواهند داد.
و آیا شباهتی هست بین این ماجرا و نظریهی انبساط و انقباض جهان؟
“در آن روز که آسمان را چون طومارى در هم مىپیچیم، (سپس) همان گونه که آفرینش را آغاز کردیم، آن را بازمىگردانیم” – سورهی انبیاء، آیهی 104
